محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
283
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
سعوط نمايند ، يا بىآبها نفوخ نمايند . [ 748 ] سعوط ديگر جهت درد سر بارد و شقيقه و بيضه و خوذه : نافع است : صعتر ، يك ؛ مرّ صاف ؛ صبر زرد ، حضض مكى و شونيز ، از هر يك نيم ؛ جاوشير ، جند و سكبينج ، از هر يك دانگى ؛ مشك ، نيم دانگ ؛ زهرهء كلنگ و زهرهء كبك ، از هر يك يك دانگ و نيم ، با آب كرفس سرشته ، قدر عدسى با آب مرزنجوش سعوط نمايند . [ 749 ] سعوط جهت تحليل رياح دماغى و سدهء بلغمى : موميايى ، جند ، مشك و فرفيون ، بالسوية ، قدر يك حبّه با روغن زيتون و امثال آن سعوط كنند . [ 750 ] نفوخ جهت سكته و سبات و ليثرغس : نافع است : جند ، حلتيت ، زهرهء كلنگ مفردةً و مجموعةً با آب مرزنجوش و ماء العسل نفوخ نمايند . [ 751 ] عطوس جهت سدهء دماغ و مواد بارده : نافع است و رفع مواد به عطسه مىكند : كندش ، خربق سفيد ، جند ، خردل سرخ و زراوند طويل ، مفردةً و مجموعةً و چون نرم سائيده و بر پر مرغ ماليده ، در بينى كنند باعث عطسه مىگردد . [ 752 ] عطوس ديگر جهت فالج و لقوه و امراض دماغى : صبر زرد ، خربق سفيد ، نوشادر ، مرزنجوش ، بورهء ارمنى ، شيطرج هندى و مشك بالسوية استعمال نمايند . [ 753 ] لخلخه : جهت تقويت دل و دماغ حارّ : گلاب ، ده ؛ سركه ، پنج ؛ كافور ، نيم ؛ روغن بنفشه ، پنج ؛ آب سيب ، يك ، در ظرف سرتنگى كرده و ببويند . [ 754 ] لخلخه ديگر جهت منع صعود بخارات به دماغ و سرسام حارّه و اختلاط عقل : نافع است : آب گشنيز ، ده ؛ آب برگ بيد ، ده ؛ سركه ، ده ؛ روغن گل سرخ ، پنج و صندل سفيد ، يك ، به دستور لخلخه نمايند . [ 755 ] لخلخه جهت ضعف دل و مواد بارده : قرنفل ، كبابه ، بسباسه و مشك ، از هر يك دانگى ؛ با گلاب و عرق بهار لخلخه نمايند . [ 756 ] نشوق جهت جراحت بينى و چرك آن : پودنهء خشك را نرم سائيده و با شراب استنشاق كنند و جهت پاك كردن چرك ، قدرى انزروت اضافه نمايند . [ 757 ] بخور جهت تقويت دل و دماغ : عود ، حسن لبان ، پوست بيرون ترنج ، سائيده ، با گلاب مخلوط كرده ، در جوف به و سيب گذاشته و در آتش نرم بسوزانند . [ 758 ] بخور جهت صداع مزمن و شقيقه و مواد باردهء دماغى : از مجربات است : آجر